هشدارمديران صنعت آب گلستان نسبت به کاهش سطح سفره هاي آب زيرزميني
گرگان- کارشناسان صنعت آب گلستان مي گويند برداشت غيرمجاز آب از منابع زيرزميني، گسترش جمعيت وکاهش نزولات آسماني از مهمترين عواملي هستند که اين استان را در آستانه مشکل کم آبي قرار داده است.
استان گلستان داراي دو ميليارد و 485 ميليون مترمکعب پتانسيل آبي است که يک ميليارد و 250 ميليون مترمکعب يعني نزديک به نيمي از ظرفيت ابي استان را آبهاي زيرزميني تشکيل مي دهد.
براساس آمارهاي اعلام شده در حال حاضر يک ميليارد و 954 ميليون مترمکعب معادل 79 درصد از پتانسيل آبي در اين استان در حال بهره برداري است. گزارشها حاکي از آن است که به علت برداشت اضافي از آب زيرزميني، تقاضاي زياد مردم به آب به ويژه در بخش کشاورزي، افت شديد سطح آب در اکثر مناطق استان مشاهده مي شود که خسارات زيادي را متوجه بخش کشاورزي استان و آب آشاميدني شهرها و صنايع استان خواهد کرد. مدير عامل شرکت آب منطقه اي استان گلستان در اين زمينه گفت: ايران يک درصد جمعيت جهان و سه دهم درصد آب تجديد پذير جهان را دارد. مهندس"نادعلي حاجيلري" افزود: اکر اين ميزان آب تجديد پذير را در نظر بگيريم و سرانه مصرف آب را در طول سال يک هزار و 700 مترمکعب داشته باشيم، به اين معني است که کشور وارد مرحله تنش آبي شده است. وي تصريح کرد: کشوري که بخواهد بيش از 40 درصد اين سرانه تجديد پذير خود را مصرف بکند وارد مرحله بحران آبي شده است.
حاجيلري يادآور شد: هم اکنون در کشور بيش از 75 درصد منابع تجديد پذير در حال استفاده است و اين بدين معنا بوده که از تنش آبي عبور کرده و وارد مرحله سخت و دشوار بحراني شده ايم. وي با اشاره به اينکه بيش از 90 درصد آب توليدي در بخش کشاورزي به مصرف مي رسد ادامه داد: 61 درصد آن از آبهاي زيرزميني بوده و طبيعي است به دليل استفاده اينچنيني از آبهاي زيرزميني، با چالش هايي مواجه هستيم. وي افزود: تغيير اقليم و شيوه هاي بارندگي، خشکسالي هاي مستمر و استمرار ان از مهمترين چالش هاي بخش آب در استان است. به گفته وي استمرار خشکسالي، عدم تعادل بين تغذيه و استحصال و بهره برداري را به دنيال دارد و در کشور و استان گلستان به شدت با عدم تغذيه سفره هاي زيزميني و افت سطح آبهاي زيرزميني مواجه هستيم. مدير عامل شرکت آب منطقه اي استان گلستان اظهار داشت: نسبت به 12 سال گذشته 220 ميليون مترمکعب سطح سفره هاي زيرزميني در اين استان کاهش پيدا کرده است .
وي ياداورشد: زماني که کاهش سطح سفره ها و تغذيه ها و ذخاير را شاهد هستيم، افزايش مصرف را نيز به دنبال خود دارد. حاجيلري افزود: جمعيت در حال گسترش است و مسايل اقتصادي و استانداردها نيز در حال تغيير بوده و لازم است تا تغيير در رفتار را آگاهانه افزايش بدهيم. وي تاکيد کرد: روند مصرف آب در شرايط فعلي بيانگر اين مساله است که به جايي مي رسيم که تغيير رفتار در مصرف را به اجبار بايد انجام داد. وي با اشاره به اينکه در ارتباط با عدم تعادل بين تقاضا در حال حاضر کشش تقاضا زياد است ادامه داد: از يک ميليارد و 335 ميليون مترمکعب، 770 ميليون مترمکعب در حال بهره برداري است که اين ميزان با تبخير در حال استفاده است. وي گفت: با احداث سدهايي که در دستور کار قرار دارد طي يک يا دو برنامه توسعه در کشور، تلاش مي شود اين ميزان باقي مانده آبهاي زيرزميني استحصال شود. وي با تاکيد بر اصلاح قوانين مربوط به تعرفه ها و يارانه ها يادآور شد: در حال حاضر از آبهاي زيرزميني هيچ تعرفه اي گرفته نمي شود و نيز از نسق ها و آبهاي سنتي تعرفه اي گرفته نمي شود.
وي افزود: بخش قابل توجهي از آب زيرزميني به مصرف محصولات کشاورزي مي رسد که براي توليد آن محصول مقدار آب زيادي بايد استفاده شود. وي گفت: کشاورزي بايد به سمتي سوق داده شود که محصول به آب کمتري نياز داشته باشد و در زمان حاضر بخش عمده اي از اب به مصرف برنج و گندم در اين استان مي رسد که اين محصولات نياز شديدي به آب دارند. مدير عامل شرکت آب منطقه اي استان گلستان اضافه کرد: کشاورز خرده پا به دنبال ان است که معيشت خود را تامين کند و به همين دليل به سمت کشت محصولي مي رود که افزايش درآمد داشته باشد.
به گفته وي طبيعي است که نمي توان بدون درنظر گرفتن شرايط کشاورزان انها را وادار به کشت محصولاتي کرد که به آب کمتري نياز دارند. وي با بيان اينکه الگوي کشت استان بر اساس مدل هاي علمي و ظرفيت هاي هر منطقه آماده شده است ، ياداور شد: الگوي کشت گلستان تبيين شده و در استان مصوبه شوراي برنامه ريزي را نيز اخذ کرده است. به گفته وي در جلسه ستاد خشکسالي نيز از مسوولان سازمان جهادکشاورزي حضور داشته و مسايل مربوط به الگوي کشت استان را مطرح کردند. حاجيلري بابيان اينکه عواملي و روش ها و الگوهايي وجود دارد که شايد در اختيار يک دستگاه يا دو دستگاه و استان نباشد وپيچيدگي هاي خاصي دارد، اضافه کرد: بايد همت کرد و از طريق در اختيار قرار دادن تسهيلات و امکانات مورد نياز کشاورز، آبي که در اختيار اين استان است به محصولي داده شود که ارزش افزوده بيشتري داشته باشد.
وي يکي از چالش هاي ديگر فراروي منابع تامين آب در استان را استفاده از سموم شيميايي عنوان کرد و افزود: استفاده از سموم شيميايي، آلودگي منابع آبي را ايجاد مي کند و بحث فاضلاب هاي شهري و پساب هاي صنعتي نيز مشکلاتي را براي استان فراهم کرده است. وي با اشاره به اينکه آلودگي منابع آب چالش زا شده است تصريح کرد: اين مساله ما را در تامين منابع آب باکيفيت دچار مشکل مي کند و اگر بخواهيم يک مترمکعب آب را به شرايط آب مطلوب برسانيم، حداقل بايد بين 13 تا 20 برابر، آب مصرف کنيم تا آب آلوده به آب سالم تبديل شود. به گزارش ايرنا وي ادامه داد: نزديکترين روش براي مديريت مصرف بهينه، استفاده از روش هاي اصلاح مصرف است. مدير عامل شرکت آب و فاضلاب شهري گلستان نيز گفت: استان گلستان عليرغم سرسبزي و برخورداري از مواهب طبيعي و خدادادي، با کم آبي مواجه است.
مهندس"عباس رضايي" افزود: ميانگين مصرف استان به ازاي سرانه هر نفر 220 ليتر است درحالي که نرم جهاني حداقل 75 و حداکثر 150 ليتر است. وي تصريح کرد: حدود نيمي از مشترکين آب و فاضلاب شهري در اين استان الگوي مصرف را رعايت مي کنند درحالي که اين تعداد ميزان زيادي از آب توليدي را در اختيار دارند. وي يادآور شد: براي کاهش مصرف آب و مقابله با کم آبي بايد راهکارهاي اساسي انديشيده شود که بخشي از آن را بايد مسوولان و متوليان امر و بخشي ديگر بر عهده مردم است. رضايي افزود: يکي از راهکارهاي مناسب براي صرفه جويي در آب ، جداسازي آب فضاي سبز از آب شرب است. وي ادامه داد: تفاهم نامه اي بين وزارت نيرو و وزارت کشور منعقد شده است که در استان گلستان نيز اين تفاهم نامه در حال عملي شدن است. وي با بيان اينکه جلسات متعددي براي تحقق اين مساله برگزار شده است، اظهار داشت: شهرداري هاي استان مجاب شدند که بحث مطالعات آبياري فضاي سبز را در دستور کار خود قرار دهند.
رضايي گفت: تلاش مي شود تا در ابتداي فعاليت دراين زمينه، مطالعات آبياري از فضاي سبز بزرگ شروع شود و به مرور، به سمت فضاي کوچک هدايت شود. مديرعامل شرکت آب و فاضلاب شهري استان گلستان افزود: توليد هر يک هزار ليتر آب پنج هزار ريال هزينه دارد ولي با قيمت 390 ريال در اختيار مشترکين قرار مي گيرد. وي اظهارداشت: تاکيد بر صرفه جويي درمصرف آب نبايد فقط متوجه مشترکين باشد بلکه تکاليفي براي اين مجموعه ها و دستگاههاي دولتي نيز ايجاد شده است. رضايي تاکيد کرد: دربخش هاي تامين و توليد و شبکه و خطوط انتقال هدررفت هايي وجود دارد که بايد با اقدامات اساسي اين هدررفت آب را کاهش داد. وي يکي ديگر از راهکارهاي صرفه جويي درمصرف آب را اصلاح قوانين و تعرفه ها برشمرد و يادآور شد: خوشبختانه اصلاح قوانين و تعرفه ها در دستور کار وزارت نيرو قرار گرفته است.
مديرعامل شرکت آب و فاضلاب شهري استان گلستان گفت: همچنين اطلاع رساني، فرهنگ سازي و استفاده از اساتيد و علما از ديگر راهکارهاي ترويج فرهنگ صرفه جويي است. وي افزود: استفاده از شيرآلات کاهنده نيز از پيشنهادات براي صرفه جويي در مصرف آب در منازل و دستگاههاي اجرايي استان است. مدير عامل شرکت آب و فاضلاب روستايي استان گلستان نيز گفت: قريب به 47 درصد مشترکين روستايي استان که 63 هزار مشترک را شامل مي شود، زير الگوي مصرف آب استفاده مي کنند. مهندس "عليرضا خواستار" افزود: روستاييان شهرستان کردکوي با 33 هزار ليتر و کلاله 23 هزار ليتر در ماه به ترتيب بيشترين و کم ترين مصرف کنندگان آب توليدي در روستاها را تشکيل مي دهند.
وي با اشاره به اينکه گلستان قطب کشاورزي است و بخش عمده اي از آب توليدي در بخش کشاورزي به مصرف مي رسد تصريح کرد: بايد آموزش را در زمينه هاي کشاورزي اساس و مبنا قرار داد. وي افزود: اجراي سياست الگوي کشت و ارايه تسهيلات به کشاورزان براي تغيير کشت محصولاتي که به اب زياد نياز دارند از جمله راهکارهاي صرفه جويي است. به گفته وي متاسفانه هنوز صرفه جويي در مصرف برخي از کالاها و منابع به يک فرهنگ عمومي تبديل نشده است. مدير عامل شرکت آب و فاضلاب روستايي گلستان همچنين تاکيد کرد: صرفه جويي به معناي درست مصرف کردن است و به اين معنا نيست که از اين منابع استفاده نکنيم.
خواستار با بيان اينکه استفاده از شيرآلات کاهنده يکي از مهمترين راههاي صرفه جويي در مصرف اب است ، افزود: با اين وجود يک روستايي امکان استفاده از اين امکانات را به دليل هزينه هاي خريد ان ندارد. وي اضافه کرد: اعتقاد شرعي و قلبي همه ايرانيان اين است که آب مايه حيات است و بايد آن را مقدس بدانيم . مديرعامل شرکت آب و فاضلاب روستايي استان گلستان گفت: صدا و سيما بزرگترين نهاد آموزشي است و بايد از طريق اين رسانه، آموزش هاي عمومي در زمينه اصلاح الگوي مصرف داده شود.
وي در ادامه با اشاره به اينکه 30 درصد آب شرب به دليل فرسوده بودن شبکه هاي آب شرب به هدر مي رود افزود: سالانه بايد در 600 کيلومتر از اين شبکه ها، تعويض و توسعه و اصلاح صورت گيرد درحالي که به دليل کمبود منابع مالي، در حال حاضر سالانه 60 کيلومتر تعويض، توسعه و اصلاح صورت مي گيرد. وي همچنين اظهارداشت: به غم تلاش هاي صورت گرفته هنوز تعدادي از روستاهاي اين استان فاقد آب هستند و تعدادي از روستاها نيز با تانکر سيار آبرساني مي شود.
گرگان- کارشناسان صنعت آب گلستان مي گويند برداشت غيرمجاز آب از منابع زيرزميني، گسترش جمعيت وکاهش نزولات آسماني از مهمترين عواملي هستند که اين استان را در آستانه مشکل کم آبي قرار داده است. 
